Poranny pośpiech, hałas w przedszkolu, metka w ubraniu czy konieczność szybkiej zmiany aktywności mogą być dla jednego dziecka całkiem zwyczajne, a dla innego stanowić wyraźne obciążenie. Właśnie w takich codziennych sytuacjach można zauważyć zachowania związane ze sposobem odbierania i przetwarzania bodźców. Integracja sensoryczna opisuje proces, w którym informacje docierające z różnych układów zmysłowych są porządkowane i wykorzystywane do odpowiedniego reagowania.
Nie chodzi tylko o wzrok, słuch czy dotyk. Znaczenie mają też informacje dotyczące równowagi, ruchu a także położenia swojego ciała. Ich prawidłowe połączenie jest potrzebne w trakcie pozornie prostych czynności, takich jak siedzenie przy stole, przechodzenie po schodach, zapinanie guzików, użytkowanie z przyborów czy uczestniczenie w zabawie ruchowej.
W obserwacji dziecka szczególnie istotne są sytuacje, które regularnie się powtarzają. Jedno dziecko może zasłaniać uszy przy głośnych dźwiękach, inne może mieć trudność z tolerowaniem określonych ubrań albo niechętnie dotykać niektórych materiałów. Zdarza się też odwrotna reakcja: wymaganie częstego biegania, kręcenia się, podskakiwania lub mocnego nacisku na przedmioty. W pewnych przypadkach takie zachowania są łatwe do zauważenia, niemniej jednak w innych przypadkach pojawiają się jedynie w określonych warunkach. Warto wówczas zwrócić uwagę na porę dnia, poziom zmęczenia, liczbę osób w otoczeniu i rodzaj wykonywanego zadania. Te elementy mogą posiadać znaczenie, ponieważ reakcja na ten sam bodziec nie za każdym razem wygląda identycznie. Sama niechęć do hałasu, ruchu czy dokładnie określonej faktury nie jest też wystarczającą podstawą do stwierdzenia określonej trudności.
W praktyce pomocne jest patrzenie na zachowanie szerzej niż jedynie przez pryzmat pojedynczej reakcji. Jeśli dziecko na prawdę bardzo często wstaje podczas zajęć, warto sprawdzić, czy problem pojawia się także podczas zabawy, posiłku albo rozmowy, czy może tyczy się jedynie długiego siedzenia. Analogicznie przy trudnościach z czynnościami manualnymi znaczenie ma to, czy występują one jedynie przy pisaniu, czy też podczas budowania z klocków, wycinania i zapinania odzieży. Takie porównania pozwalają dostrzec powtarzalne schematy. W ocenie funkcjonowania bierze się pod uwagę także wiek a także ogólny odcinek rozwoju. Zachowanie typowe dla młodszego dziecka może posiadać całkiem inne znaczenie u starszego, dlatego interpretowanie pojedynczych objawów bez szerszego kontekstu może prowadzić do błędnych wniosków.
Podejście związane z integracją sensoryczną może obejmować obserwację reakcji dziecka na różne rodzaje bodźców oraz analizę tego, jak wpływają one na wykonywanie codziennych obowiązków. Wyselekcjonowanie aktywności nie powinien być przypadkowy. To, co dla jednego dziecka jest neutralnym doświadczeniem, dla innego może oznaczać nadmiar wrażeń lub wymagać dużego wysiłku. Znaczenie ma także stopniowanie trudności i uwzględnianie obowiązującego stanu dziecka, ponieważ jego sposobów mogą przemieniać się w współzależności od zmęczenia czy sytuacji. W zwykłym życiu można zatem przede wszystkim obserwować współzależności między bodźcem, reakcją i konsekwencją dla dokładnie sprecyzowanej czynności. Takie informacje są bardziej użyteczne niż samo przypisywanie zachowania do jednej dziedzinie, ponieważ pozwalają dokładniej opisać, w jakich warunkach pojawia się trudność i czego konkretnie tyczy się.
Więcej informacji: neurologopeda łódź.